1. ĐỪNG XEM THƯỜNG MỘT NGỌN LỬA NHỎ

          Trong mùa hanh khô, chỉ một mồi lửa từ việc đốt thực bì, xử lý cỏ rác, đốt nương rẫy, đốt ong, hút thuốc hoặc sử dụng lửa bất cẩn cũng có thể nhanh chóng biến thành cháy rừng.

          Khi thời tiết khô hanh, độ ẩm thấp, vật liệu cháy dưới tán rừng nhiều và gió mạnh, lửa có thể lan rất nhanh, vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người. Từ một điểm cháy nhỏ có thể hình thành đám cháy lớn, đe dọa tính mạng, tài sản và những khu rừng rộng lớn.

          Điều đáng nói là nhiều vụ cháy rừng không bắt đầu từ những nguyên nhân quá lớn. Một đám lửa đốt thực bì không được kiểm soát, một mẩu thuốc lá còn cháy, một đống rác chưa tắt hoàn toàn, hay một hành vi sử dụng lửa thiếu trách nhiệm… đều có thể trở thành “mồi lửa”.

• Đặc biệt nguy hiểm là tâm lýnhiều người cho rằng: “Chỉ đốt một ít thôi”, “Tôi đứng đây trông lửa, không sao đâu”, “Tôi vẫn kiểm soát được”, “Lửa gần tắt rồi, “Chỉ cần một lúc là xong” hay “Một mẩu thuốc nhỏ thì làm sao cháy được rừng”. Nhưng trong điều kiện hanh khô, chỉ một thay đổi của hướng gió, một đốm lửa phát tán hoặc một tàn lửa âm ỉ cũng có thể khiến đám cháy vượt khỏi khả năng kiểm soát.

          2. NHỮNG HÀNH VI CÓ THỂ BIẾN BẤT CẨN THÀNH CHÁY RỪNG

          Trong mùa hanh khô, cần đặc biệt tránh các hành vi sử dụng lửa thiếu kiểm soát trong và gần rừng, như:

• Đốt thực bì, cỏ, cây bụi để chuẩn bị đất nhưng không kiểm soát được lửa;
• Đốt nương, rẫy, đồng ruộng không bảo đảm điều kiện an toàn;
• Đốt rác, phụ phẩm sản xuất gần rừng rồi bỏ đi khi lửa chưa được dập tắt hoàn toàn;
• Đốt lửa để lấy mật ong, săn bắt hoặc phục vụ các hoạt động khác;
• Sử dụng lửa, nguồn nhiệt tại nơi có nhiều vật liệu dễ cháy nhưng không có biện pháp phòng ngừa;
• Vứt tàn thuốc, que diêm, than hoặc vật đang cháy xuống cỏ, lá khô;
• Đốt lửa khi điều kiện thời tiết và cấp dự báo cháy rừng không bảo đảm an toàn.

          Đặc biệt, đốt thực bì để chuẩn bị đất trồng rừng hoặc làm giảm vật liệu cháy không đồng nghĩa với việc được tự do sử dụng lửa. Người thực hiện phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện an toàn theo quy định.

          3. CHỈ MỘT SƠ SUẤT – HẬU QUẢ CÓ THỂ KHÔNG CÒN NHỎ

          Một hành vi bất cẩn có thể gây ra hậu quả vượt xa những gì người gây cháy ban đầu tưởng tượng. Một đám cháy có gây ra nhiều thiệt hại cùng một lúc:

• Trước hết là thiệt hại đối với hệ sinh thái: Lửa có thể tiêu diệt cây rừng, cây tái sinh, thảm thực vật; làm mất nơi cư trú và nguồn thức ăn của nhiều loài động vật; phá vỡ cấu trúc và khả năng phục hồi tự nhiên của hệ sinh thái rừng.
• Thiệt hại về môi trường: Cháy rừng làm mất thảm thực vật, suy giảm chức năng phòng hộ của rừng (giảm khả năng giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu và bảo vệ cảnh quan, gây ô nhiễm môi trường, xói mòn và suy thoái đất sau cháy).

          Thiệt hại về kinh tế – xã hội: Cháy rừng làm thiệt hại về lâm sản, mất chi phí do buộc phải huy động lực lượng, phương tiện, nhiên liệu và các nguồn lực để chữa cháy trong thời gian dài; làm gián đoạn giao thông, thiệt hại đối với sản xuất, nhà cửa, tài sản và đời sống người dân.

          Nguy cơ đối với tính mạng con người: Đặc biệt khi cháy xảy ra gần khu dân cư hoặc khi lực lượng chữa cháy phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm.

          Đó là lý do phòng cháy luôn rẻ hơn rất nhiều so với chữa cháy và khắc phục hậu quả sau cháy.

          4. GÂY CHÁY RỪNG: KHÔNG CHỈ BỊ PHẠT TIỀN

          Theo Điều 20 Nghị định 146/2026/NĐ-CP, hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng gây cháy rừng có thể bị phạt từ 1 triệu đồng đến 120 triệu đồng tùy mức độ thiệt hại theo các trường hợp được quy định. Đáng lưu ý, nếu cháy xảy ra đối với rừng tự nhiên, mức phạt tương ứng được áp dụng bằng hai lần mức phạt đối với trường hợp tương ứng của rừng trồng. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm, lây lan dịch bệnh và buộc trồng lại rừng theo quy định.

          5. CỐ Ý GÂY CHÁY RỪNG, ĐỐT RỪNG: CHẾ TÀI KHÔNG NHẸ

          Pháp luật phân biệt hành vi gây cháy rừng do vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy với hành vi cố ý gây cháy rừng, đốt rừng.

         Theo Nghị định số 146/2026/NĐ-CP, hành vi cố ý gây cháy rừng, đốt rừng với bất kỳ mục đích gì được xử phạt theo quy định về phá rừng tại Điều 23. Mức phạt được xác định căn cứ vào diện tích, loại rừng hoặc giá trị thực vật rừng bị thiệt hại; đối với cá nhân, mức phạt cao nhất theo Điều 23 có thể đến 220 triệu đồng. Đối với tổ chức, mức phạt tiền đối với cùng hành vi về nguyên tắc bằng 02 lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân.

          Ngoài hình thức xử phạt chính là phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung, như tịch thu tang vật, dụng cụ, công cụ vi phạm; trong các trường hợp luật định còn có thể bị tịch thu phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi.

           Đồng thời, tùy trường hợp còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định pháp luật.

           6. KHI ĐỐT RỪNG TRỞ THÀNH TỘI PHẠM – CÁI GIÁ CÓ THỂ LÀ NHIỀU NĂM TÙ

          Cần hiểu rõ: không có một tội danh độc lập mang tên “tội đốt rừng”. Khi hành vi đốt, phá rừng trái phép đạt các điều kiện cấu thành tội phạm theo luật hình sự thì người thực hiện có thể bị truy cứu về Tội hủy hoại rừng, quy định tại Điều 243 Bộ luật Hình sự.

           Ở khung cơ bản, người phạm tội có thể bị:

• Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm, hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm;
• Trường hợp phạm tội thuộc các tình tiết, mức độ nghiêm trọng hơn, phạt tù từ 03 năm đến 07 năm;
• Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

          Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đồng đến 200 triệu đồng, đồng thời có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

          Mức độ xử lý hình sự được xác định theo các điều kiện luật định, trong đó có diện tích và loại rừng bị hủy hoại, giá trị lâm sản bị thiệt hại, tình tiết của hành vi và một số yếu tố khác. Vì vậy, không phải mọi trường hợp đốt rừng đều mặc nhiên bị phạt tù, nhưng khi hành vi đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì hậu quả pháp lý có thể rất nghiêm khắc.

          Nói cách khác, một hành vi bắt đầu từ việc cố ý châm lửa có thể từ một vi phạm hành chính trở thành một vụ án hình sự nếu đạt ngưỡng luật định.

          7. ĐỪNG ĐỂ MỘT PHÚT BẤT CẨN PHÁ HỦY NHIỀU NĂM GÂY DỰNG

           Một khu rừng được hình thành qua nhiều năm, thậm chí hàng chục năm. Nhưng chỉ trong vài giờ, một đám cháy có thể thiêu hủy cả một diện tích rừng lớn.

          Sau ngọn lửa là những thân cây cháy sém, đất trống, sinh cảnh bị phá vỡ, nguồn nước và đất đai bị ảnh hưởng; cùng với đó là những tổn thất về kinh tế, môi trường và tính mạng, đời sống mà không thể dễ dàng khôi phục.

           Một mồi lửa chỉ mất vài phút để tạo ra cháy rừng – nhưng hậu quả có thể kéo dài nhiều năm.

           Đừng đốt rừng. Đừng sử dụng lửa bất cẩn. Đừng đánh đổi những cánh rừng được gây dựng qua nhiều năm chỉ bằng một phút chủ quan.

          Giữ rừng không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chuyên trách. Mỗi người biết kiểm soát ngọn lửa của mình là góp phần giữ lại màu xanh cho rừng và sự an toàn cho cộng đồng./.