1. Mùa lửa không bắt đầu từ một ngọn lửa

           Mỗi năm, khi mùa hanh khô đến, nguy cơ cháy rừng lại trở thành vấn đề cần đặc biệt quan tâm tại nhiều địa phương khu vực phía Bắc.

          Trong rừng, cỏ khô, lá rụng, cành nhánh, thảm mục và các vật liệu hữu cơ dần mất độ ẩm. Khi thời tiết khô kéo dài, độ ẩm không khí thấp và xuất hiện gió mạnh, những vật liệu vốn vô hại ấy có thể trở thành nguồn vật liệu cháy cho lửa.

           Một đám cháy rừng có thể bắt đầu từ một nguồn lửa rất nhỏ.

          Nhưng trước khi ngọn lửa xuất hiện, nguy cơ đã được hình thành từ rất lâu: trong thời tiết, trong vật liệu cháy và trong những tác động của con người đối với rừng. Vì vậy, “mùa lửa” thực sự không bắt đầu từ một ngọn lửa. Nó bắt đầu từ những nguy cơ bị bỏ quên.

          2. Những tín hiệu cần được nhận diện từ sớm

          Mùa hanh khô 2026–2027 đang đặt ra yêu cầu phải quan tâm sớm hơn đến nguy cơ cháy rừng.

          Theo các bản tin dự báo khí hậu cập nhật, El Niño đang hiện hữu và được dự báo tiếp tục duy trì trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, với khả năng đạt cường độ rất mạnh. Đây là một yếu tố khí hậu cần được theo dõi trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng.

          Tuy nhiên, nguy cơ cháy rừng không phụ thuộc vào một yếu tố đơn lẻ.

          Không phải cứ nhiệt độ cao là sẽ xảy ra cháy rừng. Cũng không phải khu vực nào trong mùa hanh khô cũng có mức độ nguy hiểm như nhau.

          Nguy cơ thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố cùng lúc: diễn biến thời tiết, độ ẩm, gió, địa hình, đặc điểm của từng loại rừng và tình trạng vật liệu cháy.

          Điều đó cho thấy một thực tế: nguy cơ cháy rừng luôn thay đổi theo từng khu vực và từng thời điểm.

          Vì vậy, chủ quan trước những dấu hiệu gia tăng nguy cơ cháy rừng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.

          3. Sau thiên tai, nguy cơ không biến mất ngay

          Khu vực phía Bắc vẫn đang chịu những tác động lâu dài của các đợt thiên tai trong những năm gần đây.

          Bão số 3 (Yagi) năm 2024 đã gây ảnh hưởng lớn đến nhiều khu vực rừng. Tại một số nơi, cây gãy đổ, cành nhánh và thảm thực vật bị tổn thương còn để lại lượng vật liệu hữu cơ đáng kể.

          Tại những khu vực này, nếu không được xử lý phù hợp, lượng vật liệu còn lại có thể tiếp tục khô, tích tụ và trở thành nguồn vật liệu cháy khi gặp điều kiện thời tiết hanh khô kéo dài. Đây là một trong những yếu tố cần được lưu ý khi bước vào mùa hanh khô 2026–2027.

          Nhưng cũng cần nhìn nhận một cách khoa học rằng: không phải nơi nào từng chịu ảnh hưởng của thiên tai cũng mặc nhiên trở thành khu vực có nguy cơ cháy cao.

          Nguy cơ chỉ thực sự đáng lo ngại khi nhiều điều kiện bất lợi cùng xuất hiện.

          4. Khi những yếu tố nguy cơ cùng gặp nhau

          Cháy rừng thường không phải là kết quả của một nguyên nhân duy nhất.

          Thời tiết khô làm vật liệu trong rừng mất độ ẩm.

          Vật liệu cháy tạo điều kiện cho ngọn lửa tồn tại và lan truyền.

          Gió và địa hình có thể khiến đám cháy phát triển nhanh hơn.

          Và khi xuất hiện nguồn lửa, nguy cơ cháy rừng có thể trở thành hiện thực.

           Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi nguy cơ bị xem nhẹ, hậu quả có thể vượt xa những gì chúng ta dự đoán ban đầu.

          Đó là lý do không thể nhìn nhận cháy rừng đơn thuần là một sự cố xảy ra bất ngờ. Trong nhiều trường hợp, trước khi xảy ra cháy, rừng đã phát đi những “tín hiệu cảnh báo”.

          Vấn đề là chúng ta có nhận ra những tín hiệu đó hay không.

          5. Đừng chờ đến khi nhìn thấy lửa

           Một trong những sai lầm nguy hiểm trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng là chỉ quan tâm đến nguy cơ khi đã nhìn thấy khói hoặc lửa.

          Khi đó, nhiều khi cơ hội để ngăn chặn từ đầu đã không còn.

          Một đám cháy rừng, nếu phát hiện muộn trong điều kiện thời tiết bất lợi, có thể nhanh chóng lan rộng và gây khó khăn cho việc kiểm soát.

          Đặc biệt tại những khu vực có địa hình phức tạp, rừng nằm xa khu dân cư hoặc giao thông khó khăn, việc tiếp cận và xử lý cháy càng trở nên khó khăn hơn.

          Cháy rừng không chỉ gây thiệt hại về tài nguyên rừng. Đó còn là nguy cơ đối với môi trường, đa dạng sinh học, đất, nguồn nước, tài sản và sự an toàn của con người.

          Vì vậy, điều đáng lo ngại không chỉ là một đám cháy đã xảy ra, mà còn là nguy cơ đã xuất hiện nhưng không được nhận diện đúng mức.

          6. Mùa lửa đang đến – không thể chủ quan

          Mùa hanh khô 2026–2027 đang đến gần. Không ai mong muốn xảy ra cháy rừng. Nhưng mong muốn thôi là chưa đủ.

          Điều cần thiết trước hết là nhận thức đúng về nguy cơ.

          Bởi cháy rừng không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một ngọn lửa lớn. Nó có thể bắt đầu từ một khu rừng đang ngày càng khô hơn.

          Từ lượng vật liệu cháy đang tích tụ.

          Từ những ngày thời tiết bất lợi.

          Từ những cơn gió mạnh.

          Và từ sự chủ quan của con người.

          Mùa lửa không đáng sợ nhất khi ngọn lửa xuất hiện.

          Đáng lo ngại hơn là khi nguy cơ đã xuất hiện nhưng chúng ta vẫn chưa nhận ra và hành động kịp thời.

          Mùa hanh khô 2026–2027: Đã đến lúc phải nhận diện nguy cơ từ sớm, để chủ động bảo vệ rừng trước khi “mùa lửa” bắt đầu./.