Mỗi mùa chim di cư, tại một số nơi vẫn có thể xuất hiện tình trạng săn, bắn, bẫy, bắt, mua bán, vận chuyển, nuôi nhốt và tiêu thụ chim hoang dã trái pháp luật.

          Đây không chỉ là câu chuyện về một vài con chim bị bắt. Mỗi chiếc bẫy, mỗi tấm lưới được giăng xuống có thể tác động đến cả một khu vực chim đang kiếm ăn, nghỉ ngơi. Và phía sau hoạt động bẫy bắt luôn có thể là một chuỗi hành vi tiếp nối: bắt – vận chuyển – mua bán – nuôi nhốt – tiêu thụ.

          Vì vậy, bảo vệ chim hoang dã, chim di cư phải bắt đầu từ việc nhận diện đúng những hành vi cần ngăn chặn và xử lý theo quy định của pháp luật.

          1. NHỮNG HÀNH VI TRỰC TIẾP XÂM HẠI CHIM HOANG DÃ, CHIM DI CƯ

          Các hành vi săn, bắn, giết, bắt chim hoang dã, chim di cư trái quy định pháp luật đều cần được phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo tính chất, mức độ và đối tượng vi phạm.

          Không thể coi việc “bắt vài con chim” là một hành động vô hại.

          Bởi mỗi cá thể bị bắt từ tự nhiên đều có thể là một phần của quần thể đang duy trì sự đa dạng sinh học và cân bằng của hệ sinh thái.

          Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 17/5/2022 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu tăng cường tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn, bắt giữ và xử lý nghiêm các hành vi săn, bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, kinh doanh, chế biến, tàng trữ, tiêu thụ trái pháp luật các loài chim hoang dã, di cư, đặc biệt trong mùa chim di cư.

          2. ĐỪNG BIẾN NƠI CHIM TÌM ĐẾN THÀNH “BÃI BẪY”

          Một trong những nguy cơ đáng lo ngại đối với chim hoang dã, chim di cư là việc sử dụng bẫy, lưới và các công cụ, phương tiện để bắt chim.

          Trong thực tế, các hình thức này có thể xuất hiện tại những nơi chim thường kiếm ăn, nghỉ ngơi như: Bãi triều; Bãi bồi; Cửa sông; Vùng ven biển; Bãi ven sông; Khu vực đất ngập nước.

          Đáng lưu ý, việc khai thác chim không chỉ diễn ra bằng một phương thức duy nhất mà có thể sử dụng nhiều loại công cụ, phương tiện hoặc cách thức dẫn dụ khác nhau.

          Một tấm lưới được giăng xuống không chỉ chờ một con chim. Nó có thể đe dọa cả đàn chim đang tìm nơi kiếm ăn và nghỉ ngơi.

          Vì vậy, người dân cần chủ động phát hiện, thông tin cho cơ quan chức năng khi thấy các khu vực có dấu hiệu đặt bẫy, giăng lưới, săn bắt chim trái pháp luật.

          3. KHÔNG TRỰC TIẾP BẮT CHIM NHƯNG VẪN CÓ THỂ TIẾP TAY CHO VI PHẠM

          Có người nghĩ:

          “Tôi không đi bẫy chim, tôi chỉ mua vài con về nuôi thì có gì sai?”

          Câu trả lời là: không phải cứ không trực tiếp bắt chim thì hành vi tiếp theo đều hợp pháp.

          Tùy loài, nguồn gốc và tình trạng pháp lý của mẫu vật, các hành vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ, nuôi nhốt, quảng cáo, chào bán, môi giới, chế biến hoặc tiêu thụ động vật hoang dã trái pháp luật đều có thể bị xử lý.

          Bởi vậy, chuỗi vi phạm cần được nhìn nhận đầy đủ: Bắt → Vận chuyển → Mua bán → Nuôi nhốt/Tàng trữ → Tiêu thụ.

          Không có người mua – sẽ giảm động lực đặt bẫy.

          Không có thị trường tiêu thụ – sẽ khó hình thành đường dây khai thác trái phép.

          Đó cũng là lý do công tác bảo vệ chim hoang dã phải đồng thời hướng tới người săn bắt, người mua bán và người tiêu thụ.

          4. KHÔNG PHẢI LOÀI CHIM NÀO CŨNG CÓ CHẾ ĐỘ PHÁP LÝ GIỐNG NHAU

          Không nên hiểu đơn giản rằng mọi loài chim đều bị cấm hoặc được xử lý với cùng một mức độ. Và, Không tự ý cho rằng: “Chim này không quý, bắt và nuôi chắc không sao”.

          Trách nhiệm pháp lý có thể phụ thuộc vào loài chim; danh mục quản lý, bảo vệ; mức độ được pháp luật bảo vệ; số lượng, giá trị; nguồn gốc; hành vi thực hiện; công cụ, phương tiện sử dụng; hậu quả và các tình tiết liên quan. Đây là vấn đề người dân cần đặc biệt lưu ý.

          Tùy tính chất, mức độ, loài, số lượng, giá trị, nguồn gốc và các tình tiết liên quan, hành vi vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

          4.1. Xử phạt vi phạm hành chính:

          Theo Nghị định số 146/2026/NĐ-CP, hành vi săn, bắt, giết, nuôi, nhốt động vật rừng trái quy định pháp luật có thể bị phạt tiền theo từng trường hợp; mức phạt được xác định căn cứ vào loại động vật và giá trị hoặc các tiêu chí mà Nghị định quy định,với mức phạt từ 1 triệu đồng đến  tối đa đến 500 triệu đồng đối với cá nhân và 1 tỷ đồng đối với tổ chức;

          Nghị định cũng quy định các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả trong các trường hợp tương ứng.

          ⚠ Đừng nghĩ “Bắt vài con chim” là chuyện nhỏ

          4.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

          Đối với những hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự, bị phạt tiền từ 500 triệu đồng đến 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm

          Vì vậy, không thể coi việc săn, bắt, mua bán động vật hoang dã trái pháp luật là “chuyện nhỏ”.

          5. CÙNG HÀNH ĐỘNG ĐỂ NƠI CHIM TÌM ĐẾN THỰC SỰ AN TOÀN